Arbeidsmarktagenda voor de zorg

LinkedInEmailTwitterShare

Arbeidsmarktagenda voor de zorg

 

Zorg is mensenwerk. En zonder voldoende gekwalificeerde medewerkers loopt de zorg- en dienstverlening gevaar. Er zijn in deze sector veel mensen met grote betrokkenheid, deskundigheid en enthousiasme werkzaam en dat willen we ook graag in de toekomst. Dat betekent dat we nu in actie moeten komen door investering in training en ontwikkeling in medewerkers, dat is van essentieel belang. Alle branches zijn ervan overtuigd dat er sprake is van een naderend arbeidsmarktprobleem dat, in tegenstelling tot de periode rond de eeuwwisseling, structureel van aard is. Het beroep op de zorg zal toenemen terwijl minder middelen en menskracht beschikbaar zullen zijn.

Bij de presentatie van de meest recente Miljoenennota pleitte de Raad van State er voor om meer aandacht te besteden aan het doorvoeren van de noodzakelijke veranderingen om de problematische, structurele ontwikkelingen op de arbeidsmarkt het hoofd te bieden. De arbeidsmarktproblematiek zal de volledige sector raken, waarbij per branche faseverschillen waarneembaar zijn.

Vanwege de multidisciplinaire aanpak in de zorg versterkt de arbeidsmarktproblematiek in de ene branche die in een naastgelegen branche. Bovendien wordt zorg vaak gegeven door een keten van aanbieders. Dit betekent dat er een gezamenlijk belang is voor een goed functionerende arbeidsmarkt waarbij iedereen, qua ontwikkeling voor de sector als geheel, van toegevoegde waarde is.

 

Zorginstellingen zijn verantwoordelijk voor hun eigen bedrijfsvoering, waaronder het personeelsbeleid en hoe geanticipeerd wordt op de veranderingen in de arbeidsmarkt. Daarbij zijn ze afhankelijk van algemene ontwikkelingen waarop de individuele instelling weinig invloed heeft. De primaire verantwoordelijkheid voor het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid ligt immers enerzijds bij de zorginstellingen en anderzijds bij de sociale partners voor het landelijk beleid. Dit kan ongewenste vertraging in de beslissingen omtrent investering in personeelsontwikkeling in de hand werken.

De brancheorganisaties willen voor hun leden optimale randvoorwaarden creëren, zodat die de best denkbare arbeidsmarktpositie kunnen innemen, maar hoe zorgen we er nu voor dat dit ook binnen een verantwoord tijdsbestek gebeurt. Deze verantwoordelijkheid krijgt met name invulling door het afsluiten van een CAO en het stimuleren/faciliteren van de eigen leden. Naast de CAO vormen de door sociale partners opgerichte O&O fondsen een belangrijk instrument om de randvoorwaarden waaronder instellingen hun arbeidsmarktbeleid vormgeven te beïnvloeden. De verantwoordelijkheid voor de CAO en het beleid van de fondsen wordt gedeeld met werknemersorganisaties.

 

Werkgevers bestaan niet zonder werknemers. Dat werknemers daarmee partners zijn is vanzelfsprekend. Een partnerschap dat vooral effectief is als voor beide partijen aansprekende resultaten worden geboekt. Investeringen in ontwikkeling, training en zo meer zullen spoedig concreet moeten zijn. Daarnaast is het beleid van de landelijke overheid van grote invloed op de arbeidsmarkt in het algemeen en de zorgarbeidsmarkt in het bijzonder. De overheid maakt op grond van de afweging tussen kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid, keuzes die het zorgstelsel en daarmee de arbeidsmarkt in de zorg vergaand bepalen.

 

Resultaten uit het verleden bieden geen garanties voor de toekomst. De trends van vandaag zijn zeker niet de trends van morgen. Er is een permanente discussie gaande over wat op dit moment een reële schatting is van de toekomstige arbeidsmarkt. Onzekerheid hierover mag echter nooit een legitimatie zijn om niets te doen. Demografie, economie, politiek maar ook creativiteit, innovatie, ondernemerschap en andere factoren werken doorlopend op elkaar in.
Er zijn verschillende scenario`s denkbaar. De rode draad daarin is onmiskenbaar: als we te weinig doen, als we de zaken niet anders gaan aanpakken, raakt de arbeidsmarkt uit evenwicht. We willen een duurzaam evenwicht creëren tussen vraag en aanbod op de zorgarbeidsmarkt. Het doel moet zijn dat er geen grote tekorten of overschotten of een loon-prijsspiraal ontstaan. Daardoor kunnen zorgaanbieders, niet gehinderd door arbeidsmarktkrapte, hun maatschappelijke functie vervullen.

 

Om deze ambitie te realiseren moeten we ook weten wat ons tegenhoudt. De actuele ontwikkelingen in de zorgmarkt zijn zo heftig dat de aandacht voor de structurele veranderingen die zich op de arbeidsmarkt zullen voltrekken daarbij verloren gaan. Het idee dat met meer handen aan het bedden knelpunten kunnen worden opgelost is hardnekkig. Het geloof dat de arbeidsproductiviteit significant kan stijgen lijkt te ontbreken en toch kan investeren in de medewerkers hun arbeidsproductiviteit stimuleren. De aard van de problematiek vraagt echter om het verlaten van de gebaande paden. Het gegeven dat de arbeidsmarktproblematiek zich nog maar beperkt laat voelen brengt de verleiding met zich mee investeringen uit te stellen, en laat hier nu juist de crux zitten.

 

Wat moet er gebeuren?

 

  1. Voortdurende optimalisering van het zorg- en dienstverleningsproces
  2. Zorgen voor volwassen arbeidsverhoudingen
  3. Verhoging van de arbeidproductiviteit
  4. Optimalisering van de inzetbaarheid van het personeel
  5. Aantrekkelijk werkgeverschap
  6. Effectief en efficiënt opleiden en trainen voor het werk

 

LinkedInEmailTwitterShare